.

Historia Nadleśnictwa Zwierzyniec

      Historia lasów Nadleśnictwa Zwierzyniec wiąże się ściśle z historią dóbr Ordynacji Zamojskiej – utworzonej przez Jana Zamoyskiego w 1589 r. i zatwierdzonej w tym samym roku przez Sejm i Króla R.P.

     Należy także nadmienić, że ostatecznie po 1945 r. historia lasów dzisiejszego Nadleśnictwa dotyczy również dóbr: hr. Władysława Tyszkiewicza, Łosiów, Kuncewiczów, Makowskich i Zdziewskich.

      Wracając do Ordynacji Zamojskich, w 1593 r. zostały włączone do O.Z. tzw. „dobra szczebrzeszyńskie” przejęte od rodziny Górków, W skład tych włości wchodziły zarówno tereny dzisiejszego Zwierzyńca (ówczesnej wsi Ruda) jak i lasy zwane Puszczą Szczebrzeską.

     To miejsce upodobał sobie Jan Zamoyski, długo o nie zabiegał i dopiero zwycięstwo w bitwie pod Byczyną w 1588, uwięzienie Maksymiliana z Habsburgów - pretendenta do tronu Polski, oraz jego popleczników umożliwiło nabycie zadłużonych za 80 tys. zł włości. Transakcja odbyła się w sposób niezgodny z ówczesnym prawem, jednak bardzo dobra znajomość przepisów umożliwiła uprawomocnienie zakupu.

     Zwierzyniec powstaje obok wsi Ruda, w lasach, gdzie najpierw wybudowano dworek myśliwski o wymiarach 60x14m, którego gośćmi byli nie tylko najwyżsi dostojnicy państwa, ale także królowie. Wokół dworku powstaje nowa osada Zwierzyniec, której nazwa pochodziła od założonego tutaj w końcu XVII wieku pierwszego w Polsce zwierzyńca, obejmującego dolinę Świerszcza, dzisiejsze Stawy Echo, Czarny Staw i lasy sięgające do Malowanego Mostu. Zwierzyniec ten zwany był „Parkanem”, a jego powierzchnia wynosiła 150 ha i miała obwód 3 km. W Zwierzyńcu hodowano jelenie, sarny, łosie, daniele i tarpany.

     Od 1806 r. stopniowo przenoszono do Zwierzyńca administrację Zarządu Ordynacji Zamojskiej. Na jej potrzeby wybudowano murowane oficyny dworku, dla plenipotenta i Zarządu O.Z. Biura były podzielone i stanowiły następującą strukturę:

-         Kancelaria główna

-         Wydział I – Prawny

-         Wydział II – Rachuby i Kontroli

-         Wydział III – Ekonomiczny

-         Kasa Główna

-         sekcja i rzędy Wydziału Ekonomicznego

-         sekcja miernictwa

-         sekcja budowlana

-         sekcja leśna – pod nią podlegały: Leśnictwa – Ujazdy – Straże

     Napływ urzędników z rodzinami spowodował rozbudowę Zwierzyńca budynkami urzędniczymi – drewnianymi i murowanymi, typu willi czy dworków lub oficyn. Osada była piękną zadbaną miejscowością z chodnikami, kwietnikami, ogrodami, zbiornikami wodnymi – stała się „osadą ogrodem” gdzie przyroda dominowała.

      Przez Zwierzyniec wiodły gościńce do Janowa, Biłgoraja, Zamościa – Lublina. Powstały placówki usługowe takie jak karczmy, austerie, hotel, sklepy, rezusa obywatelska, sala balowa, młyn itd. Od 1892 r. działa szpital i apteka.

     W lasach prowadzono planową gospodarkę i w XIX wieku stosowano metodę okresowo – powierzchniową, która wymagała planu urządzania lasu dla obrębu na całą kolej rębu (80-120 lat). Natomiast w okresie międzywojennym stosowano metodę kombinowaną urządzania lasu, polegającą na połączeniu: metody klas wieku i metody drzewostanowej, a plany zrębów zupełnych sporządzono na 10 lat a przrębnych na 20 lat. Należy wspomnieć, że za Stanisława Kostki Zamoyskiego prowadzono szkołę dla leśniczych typu kursowego.

W okresie międzywojennym powstają:

·        rezerwaty – Bukowa Góra (1936), Czartowe Pole, Dolina Rzeki Szum, Jarugi.

·        pomniki przyrody: Dąb Florian we Floriance, stare dęby w Górecku Kościelnym, aleje lipowe itd.

     Od 1904 r. działają we Floriance doświadczalne szkółki leśno – ogrodowe, posiadające system nawadniania i o produkcji ok.600 tyś. sztuk/rok. Sprowadzano tam różne gatunki drzew egzotycznych np. korkowca amurskiego (Phellodendron amuranse), mahonię (Mahonia aquifolia), amerykańskie głogi (Cartegus sp.), żywotnika olbrzymiego (Thuja plicata), iglicznie trójcierniową (Gleditsia triacanthos) i wiele innych. Niektóre z nich rosną do tej pory. W okresie międzywojennym istniała koncepcja utworzenia parku narodowego z części tzw. lasów zwierzyniecko-kosobudzkich, Turzynieckich Dołów i Doliny Wieprza, jednak plany te pokrzyżowała wojna.

     Ordynację Zamojską zlikwidowano w 1944 r. na mocy dekretu PKWN o reformie rolnej, jej grunty stały się własnością państwową. Dn. 25.07.1944 r. w Lublinie powstaje regionalna administracja nad lasami państwowymi. Na podstawie okólnika Dyrekcji Lasów Państwowych z dn.28.08.1944 roku powołano 8 obwodów inspekcyjnych i utworzono 52 nadleśnictwa, w tym czasie powstało również Nadleśnictwo Zwierzyniec.