Asset Publisher

Hodowla lasu

Hodowla lasu jest działem gospodarki leśnej stawiającym za cel zapewnienie trwałości i wysokiej produkcyjności lasów oraz ciągłości rozwoju i stabilności ekosystemów leśnych przez stosowanie, wzorowanych na procesach naturalnych, odnowienia, zalesienia, pielęgnowania lasu oraz kształtowania zróżnicowanej gatunkowo i wiekowo struktury drzewostanów.

Zadania te są realizowane poprzez zabezpieczenie bogactwa genetycznego lasów, zabezpieczenie zapotrzebowania na nasiona, produkcję wysokiej jakości materiału sadzeniowego drzew leśnych stosowanego do wykonywania odnowień, zalesień i poprawek, stosowanie właściwych form użytkowania (rębni) służących uzyskaniu właściwego składu i struktury,  odnowienia, zalesienia, poprawki inicjujących i kształtujących młode pokolenia lasu oraz poprzez właściwe pielęgnowanie dostosowane do faz rozwojowych drzewostanów.

Głównymi zagadnieniami, jakimi zajmuje się dział hodowla lasu są:

  • selekcja i nasiennictwo, czyli dobór i pozyskanie możliwie najlepiej dostosowanego do danego środowiska materiału siewnego,
  • szkółkarstwo, czyli hodowanie z wyselekcjonowanych nasion młodych drzewek, służących do zalesień i odnowień,
  • zalesienia, czyli wprowadzanie roślinności leśnej na gruntach, które dotychczas nie były leśnymi,
  • odnawianie lasu, czyli wprowadzanie roślinności leśnej na terenach, gdzie został usunięty w procesie produkcji drzewostan dojrzały (może to odbywać się w sposób sztuczny - przy pomocy sadzonek wyhodowanych na szkółkach leśnych, lub w sposób naturalny gdzie młode pokolenie lasu inicjuje się poprzez obsiew z nasion drzew dotychczas rosnących na danym terenie),
  • poprawki i uzupełnienia, konieczne w przypadku gdy po zalesieniu lub odnowieniu powstały zbyt duże powierzchnie bez sadzonek lub siewek.

Bardzo ważnym działem hodowli lasu są zabiegi ukierunkowane na pielęgnowanie upraw, młodników i starszych faz rozwojowych drzewostanów. Do najważniejszych prac z tego zakresu należą:

  • pielęgnowanie gleby i niszczenie chwastów, konieczne w przypadku gdy sadzonki są zagłuszane przez chwasty,
  • wprowadzanie podszytów, czyli wprowadzanie w istniejących drzewostanach sadzonek drzew i krzewów wzbogacających ekosystem leśny,
  • czyszczenia wczesne i późne, które są zabiegami pielęgnacyjnymi, mającymi na celu przerzedzenie zbyt gęsto rosnących drzewek w pierwszych latach po zasadzeniu,
  • trzebieże wczesne i późne, które są zabiegami hodowlanymi powtarzanymi cyklicznie na danej powierzchni co kilka lat i mającymi na celu ułatwienie wzrostu i uzyskanie najlepszych parametrów wybranym docelowym drzewom. Uzyskuje się to poprzez popieranie tzw. drzew dorodnych, czyli przeznaczonych do osiągnięcia wieku dojrzałości, oraz stopniowym usuwaniu pozostałych drzew,
  • rębnie - określają zasady wykonywania całego zespołu czynności mających na celu stopniową przemianę pokoleń w lesie w sposób zapewniający równoczesne usuwanie drzew lub drzewostanów, tworzenie najkorzystniejszych warunków dla zainicjowania i rozwoju nowego pokolenia drzew pożądanych gatunków, kształtowanie odpowiedniej budowy drzewostanu, zapewnienie naturalnej różnorodności biologicznej i trwałości w zmieniających się warunkach środowiska. W zależności od sposobu cięcia, stwarzającego różne możliwości osłony odnowienia przez starodrzew, rozróżnia się dwie grupy rębni tj. rębnię zupełną oraz rębnie złożone (częściowe, gniazdowe, stopniowe i przerębowe).

Celem wykonywanych wszystkich prac hodowlanych jest uzyskanie drzewostanów o najlepszych cechach genetycznych i jakościowych, odpornych na działanie czynników biotycznych (owady, grzyby) i abiotycznych (wiatry, zanieczyszczenia powietrza).

SELEKCJA I NASIENNICTWO
Aby wyhodować drzewostany o pożądanych cechach jakościowych realizowano  "Program zachowania leśnych zasobów genowych i hodowli selekcyjnej drzew leśnych w Polsce na lata 1991 - 2010" oraz przystąpiono do realizacji "Programu zachowania leśnych zasobów genowych i hodowli selekcyjnej drzew w Polsce na lata 2011 – 2035". Efektem tych przedsięwzięć jest  wybrana wyselekcjonowana baza nasienna która wg. stanu na 31.12.2012r. kształtuje się następująco:

  • wyłączone drzewostany nasienne (sosnowe, jodłowe, modrzewiowe, świerkowe, brzoza, olsza, dąb szypułkowy i bezszypułkowy, jesionowe, bukowe ) - 868 ha;
  • gospodarcze drzewostany nasienne - 12 463 ha;
  • plantacje nasienne - 110 ha;
  • uprawy pochodne - 3464 ha;
  • drzewa doborowe - 519 szt.;
  • drzewostany zachowawcze - 206 ha;

W Nadleśnictwie Zwierzyniec na bazie zabytkowej wyłuszczarni nasion, zbudowanej w 1896 r. przez Ordynację Zamojską funkcjonuje Leśny Ośrodek Nasienny. 

Na terenie RDLP w Lublinie przeciętnie roczne zbiera się:

  • ok. 36 ton szyszek
  • ok. 100 ton nasion

SZKÓŁKARSTWO LEŚNE
 
Na terenie dyrekcji produkcja szkółkarska prowadzona jest w szkółkach leśnych o powierzchni produkcyjnej 148 ha, w pełni obrazujących tzw. Polski Model Produkcji Szkółkarskiej łączącej naturalne, tradycyjne metody hodowli sadzonek oraz nowoczesne technologie oparte na hodowli sadzonek w warunkach kontrolowanych.

Większość sadzonek produkowana jest w szkółkach otwartych gdzie sadzonki rosną na polach siewnych.

Szczególną formą produkcji sadzonek jest produkcja sadzonek z bryłką ziemi (torfu) w specjalnych pojemnikach do tego przeznaczonych w tzw. kontenerach. Tak wyprodukowane sadzonki lepiej się przyjmują na uprawach leśnych oraz cieszą się bardzo dużym zainteresowanie osób planujących założenie zadrzewień przydomowych.

Inna formą hodowli sadzonek jest produkcja na małych szkółkach podokapowych, gdzie warunki wzrostu młodych drzewek zbliżone są do warunków mikroklimatu leśnego.

W ciągu roku szkółki leśne produkują średniorocznie ok. 70 mln szt. sadzonek, z czego 50% stanowią gatunki liściaste, a produkcja sadzonek kontenerowych wynosi ok. 2 mln. szt.

HODOWLA W LICZBACH…
 
Roczne wykonanie podstawowych zadań z hodowli kształtuje się na terenie RDLP Lublin następująco:

  • odnowienia i zalesienia - 3318 ha, w tym zalesienia gruntów porolnych - 17 ha oraz odnowienia naturalne - 413 ha;
  • poprawki i uzupełnienia - 251 ha;
  • pielęgnowanie gleby i niszczenie chwastów - 9990 ha;
  • czyszczenia wczesne - 2920 ha;
  • czyszczenia późne - 2764 ha;
  • wprowadzanie podszytów - 8 ha;
  • trzebieże wczesne - 5116 ha.

Na terenie dyrekcji występują sprzyjające warunki przyrodnicze do odnowień naturalnych wszystkich gatunków lasotwórczych np. w Lasach Janowskich i Puszczy Solskiej do odnowienia naturalnego sosny, w Lasach Roztocza dla jodły i buka, Lasach Strzeleckich dla dębu.

RDLP w Lublinie realizuje "Krajowy Program Zwiększania Lesistości", który przewiduje wzrost lesistości w skali kraju do 30% w roku 2020 i do 33% w roku 2050.